Het ontwerp

De totstandkoming van het ontwerp is een prachtig verhaal; de broer van Fiona’s  Australische oma vocht in de eerste wereldoorlog om Europa te bevrijden. Hij raapte glasscherven op van de in 1914  gebombardeerde kathedraal van Reims, nam dit mee terug naar huis en maakte er een caleidoscoop van. Spelend als kind met dit bijzondere souvenir van een Europese kathedraal leverde Fiona beelden op die zichtbaar zijn in het glas-in-lood ontwerp voor Het Grote Raam dat als thema meekreeg: Het licht van de vrijheid.

Elk paneel is uniek

Voor Fiona zijn vroege kerkramen voorlopers van de bioscoop, een spannend verhaal verteld in bewegend licht en kleur. Zij heeft het thema aangegrepen om een kunstwerk te ontwerpen dat een feest is van licht en kleur voor zowel huidige als toekomstige generaties. Het is als een caleidoscoop waarbij elk paneel gezien kan worden als een frame uit een verticale filmstrook. Geïnspireerd door de ritmische detaillering van middeleeuwse kerkramen en de caleidoscoop waar zij als kind mee speelde. Het kleurenschema is als de opkomende zon over het Noord Hollandse landschap. Onderin licht met veel wit, warm-geel, oranje en roodtinten met bovenin steeds koelere tinten, blauw, paars en indigo. Elk paneel is uniek. Een spannende combinatie van oud en nieuw – een moderne digitale animatie uitgevoerd in eeuwenoude traditionele technieken. Het veranderende spel van zon, licht, hemel, zichtbaar door helder gekleurde glas, zorgt ervoor dat je er urenlang naar kunt kijken.

Het licht van de vrijheid

Glaskleuren op vloer en wanden

Fiona: “De kerk is heel mooi van licht en geen wonder dat Saenredam deze kerk geschilderd heeft. Elke hemelrichting heeft zijn eigen bijzonderheden. Op het zuiden heb ik te doen met veel zon dat direct op het raam schijnt. Straks gaat de zon door mijn kunstwerk stralen en zullen de glaskleuren op wanden en vloer schijnen – prachtig, daar verheug ik mij op.

Hoewel nooit eerder met glas-in-lood gewerkt te hebben, ben ik er helemaal ingedoken. Mijn ontwerp, gemaakt met de nieuwste digitale beeldtechnologie, wordt uitgevoerd in een eeuwenoude handwerk. Ik vind het een grote eer gevraagd te zijn voor deze opdracht en vind het erg leuk met licht, kleur en beweging/verandering, bezig te zijn. Ik heb veel oriënterend onderzoek gedaan door zo veel mogelijk kerken te bezoeken en heb ervaren hoe mooi het licht gedurende de dag verandert, hoe de belevenis telkens nieuw en bijzonder is. Ik begrijp goed dat zoiets een sublimerende of zelfs spirituele ervaring kan zijn.”

“Je oog maakt een reis door het raam” 

“Men kan glas-in-loodramen in middeleeuwse kerken voorlopers van de bioscoop noemen – een spannend verhaal, verbeeld in licht en kleur dat steeds verandert. Ik wil een kunstwerk maken waar lang naar gekeken kan worden. Als je inzoomt en met je oog verticaal omhoog reist dan zie je dat er van paneel naar paneel beweging en ontwikkeling ontstaat, net als bij het draaien van een caleidoscoop. Elke verticale reeks is als een filmstrook, een serie van stills van een abstracte film. Je oog maakt als het ware een reis door het raam. Het raam wordt een feest van licht en kleur voor nu en toekomstige generaties.” 

De keuze voor de kunstenaar

Na richtlijnen te hebben opgesteld hebben we de hulp ingeroepen van externe adviseurs Hendrik Driessen en Bart Rutten. Beiden zijn goed ingevoerd in de hedendaagse beeldende kunst en beschikken over een uitgebreid netwerk in de kunstwereld.

Het was snel duidelijk dat uit de shortlist die onze adviseurs hadden opgesteld Fiona Tan uit Amsterdam onze voorkeur had. Volgens Trouw behoort zij tot de top 5 van hedendaagse Nederlandse kunstenaars. In september 2020 hebben we haar gevraagd een schetsontwerp te maken.

Het oeuvre van Fiona Tan

Naast films, video- en fotowerk is zij vooral bekend om haar ruimtelijke installaties, waarin verkenningen van geheugen, tijd, geschiedenis en de rol van visuele beelden centraal staan. Zij is opgeleid aan de Gerrit Rietveld Academie en Rijksacademie voor Beeldende Kunsten.

Haar kunstwerken zijn de afgelopen 25 jaar over de hele wereld tentoongesteld en zij vertegenwoordigde in 2009 Nederland op de Biënnale van Venetië. Naast solotentoonstellingen in het Guggenheim Museum in Bilbao, het New Museum in New York en musea in Frankfurt en Vancouver is haar werk opgenomen in collecties van Tate Modern, Centre Pompidou, MCA Chicago, het Stedelijk- en Rijksmuseum in Amsterdam.